Paul Chan : Rhi Anima

มีโอกาสแวะไปดูงานของ Paul Chan เมื่อวันศุกร์ที่ผ่านมาที่ Greene Naftail Gallery แถวเชลซี สัญญากับตัวเองว่าต่อไปนี้จะลองฝึกเขียนให้มากขึ้น แถมแอบเป็นแฟนงาน Paul Chan มาซักพัก เลยมาลงที่ว่าลองเล่าสู่กันฟังผ่านตัวอักษรเสียหน่อยคงจะดี

Rhi Anima.jpg


รู้จัก Paul Chan ด้วยความบังเอิญปนตั้งใจครั้งแรกเมื่อตอนไปเล่นกับเฟอมที่ High Line ช่วงคริสมาสต์ปลายปี 2013

โนวว...ปล่าวเลยฮะ งานคุณ Paul ไม่ได้โชว์ที่ High Line หรอก แต่เป็นงาน shadowplay ของศิลปินคนหนึ่ง ( ที่เราจำชื่อกันไม่ค่อยได้เสียแล้วด้วยซ้ำ ) ที่ใช้เงาเป็น video Installation ฉายบนโปรเจคเตอร์อยู่ที่ High Line ต่างหาก

แต่ด้วยความบังเอิญปนเนิ้ดของพวกเรา ที่เริ่มจากแค่คุยกันว่าทำไมศิลปินเค้าเลือกไม่ฉายงานลงไปบนโครงสร้างของ High Line เลยกันนะ งาน installation ที่ใช้เรื่องราวของตัวสถาปัตยกรรมหรือสถานที่เองมาซ้อนเล่าเป็นความลึกอีกชั้นของเรื่องหลักที่เล่าอยู่แล้วมันจะน่าสนใจเพิ่มขึ้นได้แค่ไหนกันนะ ไปๆมาๆก็เลยจบลงด้วยการช่วยกันหาว่าใครอีกบ้างที่ทำงานแนว animation / video / Installation ร่วมกับบริบทอื่นๆบ้างแล้วก็บังเอิญมารู้จักกับ Paul Chan (ข้างเดียวน่ะนะ 55) ในคืนเดียวกันนั้นนั่นแหละ

Paul Chan เกิดเมื่อปี 1973 ที่ฮ่องกงและย้ายตามครอบครัวมาที่อเมริกาตั้งแต่อายุเพียง 7 ขวบ

Paul อายุมากกว่าพวกเราเพียงแค่สิบกว่าปี แต่เป็นทั้งศิลปิน นักเขียน ทำอนิเมชั่นและหนังสั้น เป็นเจ้าของสำนักพิมพ์ศิลปะของตัวเอง แถมยังเป็น activist อีกต่างหาก เท่ซะไม่มี!

งานของ Paul ส่วนมากเป็นงานอนิเมชั่นและงานวีดีโอ แต่งานโปรดของ Paul ในใจพวกเรากลับเป็นงานที่ชื่อว่า “Waiting for Godot in New Orleans” ในปี 2007 ที่ Paul ร่วมกับ Ceative Time จัดละคอนนอกสถานที่ขึ้นในบริบทต่างๆของเมือง New Orleans ที่ค่อยๆผุพังล่มสลายหลังจากการเข้าถล่มของเฮอริเคนคาทริน่าในปี 2005 โดย Paul เลือกนำเอาบทละคอนอันโด่งดังของ Samuel Beckett ที่ชื่อว่า “Waiting for Godot” อันพูดถึงการรอคอย Godot ผู้ซึ่งไม่มีวันมาถึง มาเล่นซ้อนทับบนบริบทของเมือง New Orleans ที่กำลังเฝ้ารอการมาถึงของความช่วยเหลือที่ยังมาไม่ถึงเช่นกัน โดยนอกจากการใช้ละคอนแล้ว Paul ยังจัดตั้งกองทุนรับบริจาคเงินขึ้นเพื่อมาใช้ในการซ่อมแซมพื้นที่รอบๆบริเวณที่ใช้แสดงละคอนจริง ติดต่อกับผู้คนในเมืองเพื่อจัดการเรียนการสอนทั้งศิลปะและกิจกรรมฟื้นฟูอื่นๆตามที่ชาว New Orleans ต้องการเร่งด่วนในขณะนั้น

ร่ายนำซะยาว กลับมาที่งานของ Paul ชิ้นใหม่ที่เพิ่งไปดูมาดีกว่า 55

Paul Chan / Rhi Anima อาจจะเรียกได้ว่าเป็นการเอางานส่วนหนึ่งของ “Nonprojections for New Lovers” ที่ชนะรางวัล Hugo Boss Prize ในปี 2014 ( แน่นอนว่าสนับสนุนโดย Hugo Boss นะฮะแหม ) มาคิดและขยายทำต่อ โดย Paul เลือกเอาส่วนที่เป็นผ้าไนลอนติดกับพัดลมมาเล่นใหม่และทดลองเพิ่มเติม

Paul ขายแนวคิดผ้าไนลอนติดพัดลมซึ่งบางครั้งดูไปก็คล้ายกับหุ่นผ้าลมโยกเยกหน้าปั๊มน้ำมันของเขาด้วยการเรียกเรียกมันว่า “Breathers” โดย Paul ได้ไอเดียนี้มาตั้งแต่ “Nonprojections for New Lovers” ที่พูดถึงแนวความคิดของกรีกโบราณที่แปลความหมายของคำว่า “pneuma” ได้หมายถึงทั้งลมหายใจ ( breath ) และจิตวิญญาณ ( spirit - หรือ anima ในภาษากรีกโบราณ ) โดยนำการซ้อนกันของความหมายทั้งสองของคำว่า “pneuma” นี้มาสร้าง “Body of Breather” หรือร่างวิญญาณที่เกิดขึ้นจากลมขึ้น 

นอกจากความหมายที่ Paul ต้องการสื่อถึงชีวิตอันเกิดจากความสัมพันธ์ของระหว่างลมหายใจและการเคลื่อนไหวแล้ว “Breathers” ยังเติมเต็มแนวความคิดของ Paul ที่ต้องการจะหลุดพ้นจากหน้าจอคอมพิวเตอร์ งานดิจิตอล และงาน animation / video  installation แบบเดิมๆที่เขาเคยทำ และเปลื่ยนแนวคิดของภาพเคลื่อนไหว (moving image) โดยการสร้างรูปเคลื่อนไหวแบบสามมิติ (sculpter animation) ขึ้นมาแทนที่ได้อีกด้วย

นอกจากความหมายของตัว “Breathers” เองแล้ว สิ่งที่ Rhi Anima ทำได้ดีอีกส่วนหนึ่งคือการใช้เพียงความเรียบง่ายของหุ่นและการจัดวางมาเล่าเรื่องราวและสร้างอารมณ์ร่วมที่แตกต่างกันให้แก่ผู้ชมได้หลากหลาย โดยแม้การเคลื่อนไหวบางส่วนของหุ่นจะสามารถกำหนดได้ด้วยรูปแบบของการเย็บ แต่ความคาดเดาไม่ได้ของรูปทรงผ้าที่เกิดจากพัดลมและทำให้หุ่นเคลื่อนไหวคล้ายกับวิญญาณนั้นก็เป็นการมอบชีวิตที่แท้จริงให้กับหุ่นแต่ละตัว และทำให้คำว่า “pneuma” เป็นคำที่มีความหมาย มีชีวิต และสามารถแตะต้องได้ในโลกแห่งความเป็นจริง

Paul Chan / Rhi Anima จัดแสดงอยู่ที่ Greene Naftail Gallery - 508 West 26th Street 

จนถึงวันที่ 15 เมษายนนี้นะฮะ



อ้างอิง

http://creativetime.org/programs/archive/2007/chan/welcome.html

https://www.guggenheim.org/exhibition/the-hugo-boss-prize-2014

http://www.greenenaftaligallery.com/exhibitions/paul-chan-rhi-anima/press-release1